Anders bedraad

Stel je een woonkamer voor op een rustige zaterdagmiddag. Een krant ritselt, ergens pruttelt een pan en een broer schuift met een stoel. Voor de meeste aanwezigen vormt het één onopvallende achtergrond. Een kind van acht houdt ondertussen zijn handen tegen zijn oren en zegt dat het te veel is. Misschien hoort het bepaalde geluiden sterker, misschien heeft het al een drukke ochtend achter de rug, misschien merkt het meer details op dan de anderen. Wat je van buiten ziet, vertelt nog niet precies waarom het systeem volloopt. Het vertelt wél dat de ervaring van dit kind serieus genomen moet worden.

Bij hoogsensitiviteit wordt vaak gesproken over een verhoogde gevoeligheid voor prikkels en een diepere verwerking van informatie. In wetenschappelijk onderzoek wordt daarvoor meestal de term sensory processing sensitivity, afgekort SPS, gebruikt. SPS wordt beschreven als een temperament- of persoonlijkheidskenmerk waarop mensen in verschillende mate kunnen scoren. Het is geen psychiatrische diagnose en ook geen synoniem voor autisme, ADHD of hoogbegaafdheid. Een kind kan hoogsensitieve kenmerken hebben zonder neuroontwikkelingsdiagnose, en een neurodivergent kind hoeft niet hoogsensitief te zijn.

Onderzoek naar SPS beschrijft onder meer verschillen in gevoeligheid voor omgevingsprikkels, emotionele reactiviteit, het opmerken van subtiele signalen en de mate waarin ervaringen worden verwerkt. Dat betekent niet dat iedere hoogsensitieve persoon letterlijk méér hoort, ruikt of voelt, en evenmin dat alle prikkels 'zonder filter' binnenkomen. Zulke beelden kunnen herkenbaar klinken, maar maken van een complex kenmerk al snel een neurologische zekerheid die de wetenschap niet biedt. Beter is het om te zeggen dat sommige kinderen sneller of sterker reageren op bepaalde prikkels en meer tijd nodig kunnen hebben om alle informatie te verwerken.